ليكوال: ظفر كريمي

جديد پښتانه

له انټرنټ څخه
هـــو! ولي نه! دا خـــو هرچـــاته مالومه ده چـــي د كــراچۍ په ښـــار كي د پنــځه ديـــرشـو اوښـــتي پښتـــانه اوســيږي . خو حـــيران هـلـه شم چــې زمــا په لاس كــې كوم پـښــتــــو "وحدت" ووينــي نو دداســى ويلــو سربـيـــره يـې بـل غــږ نه وي چــې "الــه دا د پـښـــتــو اخبــار نه دى ".نو دا خــو ښكاره خبــــره ده چــي زمــا ځواب به هرومرو داوي چــي هو.....بيا هـغــوی د "وحدت" ســرخـي څه په داسي انداز ولـــولــي چې پـښــې لاس ورلـه مات مات كــړي او بيا د شــونــډو لانــدي نري نري مسكــی شـي او وايــي "مــړه پښتو ډېـره ګرانه ده " كــــله كله خېــر دى خـــو دا اوس زمــا عـــادت جوړ شــوى دى چــي په دې خبــــره تـك ســـور كيـــږم . خــو بـيــا په خپــــله غوسه د يوې خاطرې اوبـــه واچــوم او قــهــر مــي ســـوړ شــي. او خاطــره مي څه داســي ده چــي د نــــن نــه يوازي څلــور كــاله وړانــدي ماهــم دغه بڼــه درلـــوده د پـښـــتــو لـــيك لا څــه چــي لــوســت مــي ورله هــم نه شــو كولاى ، زه د پـېـــښــور پـوهنـــتون د سيـــاســت د پــوهـنـــځـي محــصــل وم چــــي د هـغــه مــهـــال يــو پـښـــتــون ښــوونكي د پښتون ثقــافــت پــسي داســي يــوه خبـــره وكــړه چې زه يـې ډېــر حـسـاس او غـــوســه كــــړم ، د دې پـه ردعـــمــل كــي ما د پښـــتــو په زده كـــړې پـسې مټـــې راونــغــښــــتـې او پايــله يــې داشــوه چــې ما د سيــــاســت شــاخ ســره مــخــه ښـه وكــړه او پــه خـــوږه پـښـــتـو كـــې مــې د مـاسټــــرۍ سنــد تــر ګــــوتو كــړو.
هــســـې خــبــره مـــې دكــراچۍ د پښتنو كـــولــه چــې پـېـــښــور تــه رانــه وغـــزيده خېر بــښــنه غــواړم ، اوس ســوچ دا پـكار دى چـې ولې د پـښــتـنو داســې حالــت راسيــدلی دی ،او د دې پاېــلــــې بـــه څــــه وي .
نــن خـــو داســي بريــښــي چــي هـغـه پـښـــتــانـه چـــي د تـــربيـــلې د ډيــم پـه جوړولو كــې يـــې د خـپـــلو كـــورونو قـــربــانـۍ وركړي دي او كــراچۍ تـــه راغــلــي دي د ټــولـــو پــه كــورونو كي نــن اردو ويـــل كيــــږي ،او څـوك چې پـنـــځه يا شپــــږكــاله مخـــكي راغــلي دي نو د هـغـــوی ماشومانــو ايــله ايــله مورتــه "امي"او پــلار تـــه "پـپــا" شـــروع كړيــده ، اوعجيـبه خبره داده چـي كــله يو پـښــتون پــلار ته وړوكى ماشــوم زوى پـــپا ووايــې نــو پــلار يې د خـــوشـــحالۍ نه په جــامو كې نه ځـــائيږي .
د خپـــل يــو ګــاونـډي عـــامرخــان سره مي پــه دې موضـــوع خبري كــولــې چـي ولي خپل زوى خالـــــدشاه ته داســي ټكــي ورښـــايي ؟ نــو عامــر نېــغ په نېغه دا جــمــله زمــــزمه كــــړه چې "مـــړه پښـــتــو لا هــم څــه ژبه ده ....؟" خداى شتـــه چې د عــــامر په دې خبـــره داســي شوم چي لــكــه د زړه پـــه ســر يې چــي پـه خــنـجـر وهلى يــم ، ټــول وجــود مــي خـــولې راپــريـــښـودې ، خــو بـيــا مــي سـوچ وكــړ چــي هـيــڅ ورتــه مـه وايــه ځكـه چي "شيخ فريده پټه خوله دې بيهتري ده " كه غــوسـه شــم نـو بـيــا بــه د عــامـــر داخــبـره عــادت جــوړ شــي او زمــا د قــهـــرولـــو لــپاره به بيا هــره ورځ د ســلام پـــه ځـــای هــمدغه خبره كوي ، خو عامــر ته مي دغــه خــبره زړه كي اچولې وه او هره ورځ به مي په شوني ناشوني توګه د غيرمستقيمې لياري دا هڅه كوله چي عامر پښتون كړم ، خو زما ټولي هڅي دهغه په وړاندي دسيلاب مخي ته د شګو ډيري ثابت شول .
عامـــر هــــم پــــه دې خبـــره پــوه شوى و،نـــو يــوه ورځ يــې داســـې راتـــه وويــل چــې مــــړه يـــو ســـړی د مــاشـــومـــوالــي نــه پــه ښــوونــځـــي كــي د پـښـــتـو يــو كـــتـاب هم ونـه لولــي او بيا هـــغــه ماشـــوم د بلــي ژبــي په زيـنــه د ځــوانــۍ بــام تــه وخــيـــژي نـو بيا ترې د مــورنـــۍ ژبـــي د خــيــال ساتـــلــو هــيـله لرل هــم كـــه ســــاده تـــوب نـــه دى نــو څـــه دى؟ خېـــر كـــه عــامر هــم څـــه بـــد نــه ويل خو ښه يـې هم نـــه ويل ، كــه يو ســـړى پښــتــو ليــكلی لوســتــلــی نــه شي نــو د زده كـــړي هڅه خو دي وكــــړي ، يـقــيــنا چــي يو كــس د څـــه كــار د ترســره كولــــو هـــوډ وكــــړي د فـــرهـــاد پـه څېـــر بــه پــه غـــرونــــو كـــي د شـــودو ويالې روانـــي كــړي او بــيــا خـــو پـښــتــو دومــــره اســـانـــه او خـــوږه ده چــې:
نه پوهېږم چي په څه دومره خوږه يې
لرې شونډو كي شكري كه په سترګو كي نشه

او كــه دغــه كـــوښــښ كــي بريــاليتوب يــې په بــرخــه نه شــي نــو د پښــتــونولۍ دود او كلـــتــور خو مــوږ تــه پـښـتـــنو مېــنــدو په شيدو كـــي راكـــــړى دي ،او د پــښـــتــوســـرحــدونه او پــولــي يـې راښــودلــي دي چـــي تـــر دغــــه ځــــايـــه پــښــتـــو ده ....
خو نــن پــښــتـو شــــاعــر او اديـــب په غــاړه شـــويـــده ، خــو د ســترګــو دي ځــار شم يواځــي شاعـــران ، اديـــبـان پــښتــانه نــه دي، زه او تــه هــم د دغـــه قــــام بـــرخــه يو ،كـه شاعر د ټــول قــام ستـــرګــي دي مــا او تـــا د خپل كور سر ســــترګــي يــو ،راځــئ چــي د خــپــلــو وړو ګــلالــو بچـــو پــه مــغـــزو كــي د بابــا او بي بي لفــظونــه كيــمــنــډو ،نه د "ابو"او "امي".

چي ځيگر يې دځوانانو دفولاد وي
هـغـــه قام زمرى پـــه ډډه اړول کا