|
|
جنګ عراق و اقتصاد آمريكا
در حاليكه رونق اقتصادی آمريكا تقريبا دو سال پيش خاتمه
يافته، اقتصاددانان در مورد پی آمدهای جڼ عراق برای اين كشور اختلاف نظر
دارند.حتی فدرال ريزروز - بانك مركزی آمريكا - نيز به صراحت در مورد برنامه
های آينده خود اظهار نظر نكرده و تنها گفته است كه تا زمانی كه "ابهام های
ژئوپلتيك" رفع نشود، در مورد نرخ بهره تصميمی نخواهد گرفت.اين ابهامات باعث
شده است تا شركت های آمريكايی از سرمايه گذاری در طرح های جديد خودداری
كنند و در نتيجه، فرصت های شغلی تازه ای ايجاد نشود.به گفته يكی از
كارشناسان، در گذشته معضلات خاورميانه و تاثيری كه در قيمت نفت داشته
معمولا باعث بروز ركود اقتصادی در آمريكا می شده است. بنابراين، تنها در
صورتی كه نتيجه نهايی حمله به عراق طی چند هفته اول جڼ تاحدودی مشخص شود،
رونق سريع اقتصاد آمريكا قابل پيش بينی است و می توان اين ارتباط را در
روند های قيمت سهام مشاهده كرد. در عين حال، به گفته \"كوين هست\"، يكی از
كارشناسان امور تجاری آمريكا "با توجه به بيكاری كارگران بخش صنعت، بهبود
وضعيت بازار كار به رشد قابل توجه اقتصادی نياز دارد."
آمار جديد نشان می دهد كه رشد اقتصادی آمريكا در چهارماهه آخر سال 2002 به
حدود 4/1 در صد رسيد كه به مراتب كمتر از نرخ 0/4 درصد در چهارماهه قبل از
آن بود در حاليكه نرخ بيكاری همچنان در حدود 6 درصد باقی مانده و اطمينان
مصرف كننده به كمترين ميزان خود در ده سال اخير كاهش يافته است. اين وضعيت
باعث شده است تا برخی از اقتصاددانان نسبت به بازگشت رونق به اقتصاد آمريكا
در آينده نزديك چندان خوشبين نباشند.
اريك اڼن، پژوهښر آمريكايی، معتقد است كه در مقايسه با شرايط بعد از جڼ اول
خليج فارس، در حال حاضر ابزار پولی پيشتر برای رونق بخشيدن به شرايط
اقتصادی تجهيز شده و كارآيی چندانی از خود نشان نداده است.
نرخ پايه بهره به 25/1 درصد كاهش يافته، كه در دهه های اخير سابقه نداشته،
و به مراتب كمتر از نرخ 1/8 درصد در سال 1991 است. در همانحال، كسری بودجه
از ميزان سال 1991، يعنی 5/4 درصد توليد ناخالص داخلی، كمتر است. اما با
وجود كاهش ماليات ها و پيشنهادهايی برای كاهش بيشتر آن، آقای اڼن اطمينان
ندارد كه به اين ترتيب بتوان به رونق اقتصادی دست يافت. در حال حاضر، بين
موافقان و مخالفان كاهش ماليات ها در كڼره آمريكا اختلاف نظر عميقی وجود
دارد.
موافقان كاهش ماليات ها معتقدند كه به اين ترتيب، تقاضای مصرف كننده افزايش
می يابد و همچنين بر ميزان كسری بودجه افزوده می شود. چنين تغييراتی به
منزله كاربرد ابزار انبساطی مالی است. در مقابل، محافظه كاران همچنان بر
استفاده از ابزار پولی تاكيد داشته و بازگشت به دوره مداخله دولتی در
اقتصاد را نمی پسندند.
مشكل اصلی در حال حاضر اين است كه كڼره و دولت نمی توانند عمق مشكلات
اقتصادی آمريكا بعد از خاتمه جڼ عراق را پيش بينی كنند.
"مايكل پرل"، رييس سابق بخش تحقيقات بانك مركزی آمريكا، می گويد كه قبل از
شروع جڼ هم اقتصاد اين كشور با مشكلات عمده ای مواجه بوده است. به گفته وی،
بخشی از اين مشكلات از رونق كاذب و حباب های مالی بازار سهام در دهه 1990
ناشی شده است. با شروع ركود در بازار سهام، بسياری از خانواده های آمريكايی
اساس می كنند كه ثروتشان تنزل كرده و همزمان، شركت های آمريكايی از دست زدن
به طرح های سرمايه گذاری اجتناب می ورزند. آقای پرل می گويد كه در حال حاضر
بانك مركزی مشغول بررسی امكان اقدامات جديدتری است. از جمله گفته می شود كه
موضوع تلاش برای كاهش نرخ بهره بلند مدت (كه از جمله بر نرخ وام مسكن اثر
دارد) از طريق خريداری اوراق قرضه بلند مدت دولتی توسط بانك مورد بررسی
قرار گرفته است.
در حال حاضر، بانك مركزی آمريكا تنها نرخ بهره كوتاه مدت را، كه تنها به
طور غيرمستقيم بر نرخ های بلند مدت تاثير دارد، تعيين می كند. تلاش برای
تغيير نرخ بهره بلند مدت به عمليات بانك مركزی جاپان، و كاهش نرخ بهره به
صفر درصد، بی شباهت نخواهد بود. البته آقای پرل تاكيد دارد كه هنوز اقتصاد
آمريكا گرفتار آن نوع ركودی نشده كه چند سال است اقتصاد جاپان را فلج كرده
است.
|