له انټرنيټ څخه
انتخاب او لنډيز: وږمه كريمي
د انسان او زمري تر منځ جګړه

ښايي تاسې به داسې كيسې اورېدلې وي چې انسانانو له ستر مار، لېوه، ببر او نهنگ سره جگړې كړې وي. خو دا به مو نه وي اورېدلي، چې انسان له يو وحشي زمري سره، چې د حيواناتو پاچا ورته ويل كېږي، جگړه كړې ده.
اوس تاسې يوه داسې كيسه لولئ، چې د يوه امريكايي �اندي پيترسن� نومي سړي له خوا له خپلې سابقې سره سمه ليكل شوې ده. اندي پيترسن وايي: �زما په غره كې گرځېدل ډېر خوښ دي او هره اوونۍ د مريكا د كولوراډو ايالت كاپنټ نومي غره ته خېژم، دا غر 7200 متره لوړوالى لري او د غره له څوكې تر لمنې پورې يوه اوږده او كږلېچه لار ده. ما اورېدلي وو چې په دې غره كې زمرى شته، خو تر اوسه پورې هېچا هم نه و ليدلى.
د 1998م كال د اپريل د مياشتې د دېرشمې نېټې په مازيگر زه د نورو ورځو په شان د كاپنټ غره ته وختلم، هوا ډېره ښه وه. كله چې د غره څوكې ته نژدې د څلورو سوو مترو ځاى ته ورغلم، له څلورو تنو غرگرځېدونكو سره مخامخ شوم، چې د غره لمنې ته خېژي. زه ورسره له سلام اچولو وروسته غره ته وختلم. شل دقيقې وروسته زه د غره څوكې ته ورسېدم، د غره پر سر باندې كښېناستم او د شا و خوا ځايونو له منظرو څخه مې خوند اخيست. كه څه هم زه دې ځاى ته هر وخت راځم، خو د دې ځاى ښكلو منظرو زما زړه نور هم تازه كړ.
د غره پر سر باندې څه له پاسه له يو ساعت ارام كولو وروسته مې پرېكړه وكړه چې بېرته خپل كور ته لاړ شم. زه ورو- ورو د غره د لمنې پر لور روان شوم. تلم، تلم په لاره كې د گلانو يو بوټي زما پام ځانته راواړاوه، زه ورنژدې شوم او غوښتل مې چې يو څو گلان وشكوم، چې په دې وخت كې ناڅاپه يو سخت باد ولگېد، زه له گلانو ليرې شوم او ومې ليدل چې زما پر ځاى يو زمرى ناست او په خوله كې يې هډوكى نيولى دى. زه ډېر حيران او ووېرېدم. پښې مې رېږدېدلې او هڅه مې كوله چې غلى- غلى شا ته لاړ شم، د ځان د دفاع لپاره مې له خپله جېبه د سويز يو چاقو راوايست، دا يو ډېر كوچنى چاقو و چې اوږدوالى يې له شپږو سانتي مترو هم كم و. ما غوښتل چې په دې چاقو له زمري سره جگړه وكړم. دا خورا د تعجب او خندا وړ كار دى، خو له ما سره له دې چاقو پرته بل هېڅ هم نه وو. ما دا كوچنى چاقو په لاس كې ټينګ نيولى او چمتو وم چې له زمري سره جگړه وكړم. زه داسې وخت ته سترگې پر لار وم چې له زمري څخه وتښتم. په دې وخت كې د بې پروايۍ له امله زما له لاسه چاقو ولوېد او د چاقو د لوېدو اواز پورته شو. زه ډېر وارخطا شوم او ژر مې چاقو له ځمكې څخه راپورته او د زمري خوا ته مې وكتل، خو زمرى مې تر سترگو نه شو، هغه چېرته وتښتېد؟ ما فكر وكړ چې همدا مې وخت دى، بايد وتښتم. خو ناڅاپه مې زمرى مخې ته راغى.
د زمري جگوالى زما له ملا څخه هم لوړ و او په سترگو كې يې يو وحشي نظر و. په دې وخت كې مې وليده چې په څنګ كې مې يو اوار ځاى دى. غوښتل مې چې يو ځاى ته منډه كړم، خو زمري يوه وېروونكې چيغه وكړه او پر ما يې راټوپ كړه او په خپلو تېرو پنجو يې زما ټټر ټينګ ونيو. د زمري د يرغل له امله زه پر ځمكه باندې غوځار شوم، ما په خپل ټول ځواك خپل ځان د زمري له پنجو څخه خلاص كړ او له ټپ څخه مې وينې بهېدلې، په ډېرې چټكۍ سره مې د غره د لمنې پر لور منډه كړه، زمري هم راپسې منډه كړه. زه يو ځل بيا ناڅاپه پر ځمكه غوځار شوم، په دې كې زمري بيا پر ما باندې يرغل وكړ او په غاښونو يې زما سر وداړه. وينې مې پر باړخوگانو باندې بهېدلې، ما چاقو د زمري په غاړه كې وټومبه، خو هېڅ ګټه يې ونه كړه، بيا مې د زمري پر سر د چاقو وار وكړ، خو بيا مې هم كومه ګټه ونه ليدله. زمري په يوې پنجې زما مخ وواهه او په بله پنجه يې زما غاړه ټينګه ونيوله. په پنجو يې زما غاړه ټپې كړه. خو په هغه وخت كې ما هېڅ درد احساس نه كړ، په يوه لاس مې چاقو ښوراوه او په بل لاس مې د زمري يوه سترگه ونيوله او په خپل ټول زور مې گوته د زمري په سترگه ننه ايستله او په چاقو مې پر سر وواهه، زمري د درد له امله لويه چيغه وكړه، خوله يې خلاصه او شا ته په ټوپو شو. زه ژر له ځمكې راپاڅېدم او ومې ليدل چې زمرى زما څخه په دريو مترو ليرې ځاى كې ولاړ دى، لكه چې هغه هم په درد كې ډوب شوى و، زه هم شا ته ولاړم. كله چې ما د زمري غبرگون ونه ليد، نو په منډو سر شوم، په دې وخت كې زما ټپ هم ډېر زيات درد كاوه، تر ټپ مې وينې هم بهېدلې او د غره تر لمنې پورې نژدې درې كيلومتره واټن و، له يوې خوا مې منډه وهله او له بلې خوا مې شا ته هم كتل، ومې ليدل چې زمرى پر هماغه ځاى ولاړ دى او ما ته گوري، ما منډه نوره هم تېزه كړه او ډېر كمزورى شوى هم وم. كه زمرى بيا راغلى واى، نو زه به يې خامخا وژلى واى. په منډه كې مې يو ځل بيا شا ته وكتل، خو دا ځل مې زمرى تر سترگو نه شو. زما زړه لږ څه ارام شو او په منډه له غره څخه كښته شوم. كله چې د غره لمنې ته نژدې شوم، نو له يوې غرگرځېدونكې ډلې سره مخامخ شوم. ما سمدلاسه دوى ته نارې كړې چې راشئ له ما سره مرسته او مركز ته ټيليفون وكړئ!.
ما دوى ته وويل چې زه زمري ژوبل كړم. له دوى څخه يوه لاسونه رااوږده كړل او زه يې ټينګ ونيولم. زما پر مخ باندې ډېر ټپونه وو او وينې مې هم پر مخ باندې وچې شوې وې. ما هغه سړي ته وويل چې له زمري سره مې مخامخ جگړه وكړه. له دې خبرې سره د ډېرې ستړيا او وېرې له امله بې هوښه شوم. كله چې پر هوښ راغلم، نو په هيليكوپټر كې پروت وم. تر دې وخته مې باور و چې نور نو هېڅ خطر نشته.
له دې پېښې زيات كلونه واوښتل، خو زما په ذهن كې له زمري سره د مخامخ جگړې ډېرې خاطرې لا ژوندۍ پاته دي.