مرسته     |     دپاڼي نقشه     |     ننوتل
Rahat Gas
دخپریدو نیټه : 2014-01-11   مخپرونکئ : 098 - دبېنوا اداره - کابل

اینډیپینډینټ:آیا د 1914م کال( لومړۍ نړیواله جګــــړه) بیاپیښیږي

د نړیوال تاریخپوه( مارګریت مک میلان) لیکنه

ژباړونکی: دکتر نجیب الله بارکزی

ویبسایت " The Independent"

د خپریدو نیټه: 5 جنوری 2014

http://www.independent.co.uk/news/world/politics/is-it-1914-all-over-again-we-are-in-danger-of-repeating-the-mistakes-that-started-wwi-says-a-leading-historian-9039184.html

 موږ د د هغه خطا وتنی په لیکه کښی ولاړ یو چی د لمړی نړیوالی جګړی د پیل لامل شوه.

 

 

په بالکان کی د «ارکدوک فرانز فردیناند» په قتل سره، د یوی لویی جګړی اور بل شو. منځنی ختیځ اوس مهال ورته وضعیت لری، د « مارګریت مک میلان» استدلال.

 

تاریخ په پوره ډول هیڅکله نه تکراریږی، مګر داسی ویل شوی دی چی " ورته حادثی په کثرت سره واقع کیدای شی"

  اوس یو معتبر او دقدر وړ نړیواله تاریخپوه ادعا کوی چی " اوسنی نړی یو شمیر هغه ورته علایم ښکاره کوی چی کله د لمړی نړیوالی جګړی لامل وګرځیدل"

 

د شلمی پیړی په پیل کی، د ختیځی هنګری د امپراتوری څخه د « ارکدوک فرانز فردیناند» په قتل سره او په بالکان کی د جګړی دپیل څخه وروسته، د تازه میکانیزه شویو پوځی قوتونو پوسیله د جګړی په ډګر کی بی ساری وژنی وشوی (جګړه د جګړو د ختمولو لپاره).

 

پروفیسور«مارګریت مک میلان» د « کمبریج» د پوهنتون څخه استدلال کوی چی منځنی ختیځ اوس مهال د نړی تر ټولوبحرانی او ناکراره سیمه ده. د اټومی اسلحی یوه سیالی چی که چیری ایران وکولای شی د دغی اټومی اسلحی خاوند شی، نړی به د یو لوی ګواښ او خطر سره مخامخ شی، کولای شی د بالکان وضعیت ته ورته حالت را مینځ ته کړی‎( لمړی نړیواله جګړه) چی پوره یوه پیړی مخکی واقع شوی وه.   مګر داځل به یواځی د یوی سمارق(مرخیړی) ډوله وریځ په ښکاره کیدلوسره؟؟؟

«میک میلان» لیکی- "تاریخ په کامل ډول نه تکرایږی، مګر د منځنی ختیځ وضعیت د بالکان د یوی پیړی مخکی وضعیت ته ډیر ورته دی". "په منځنی ختیځ کی دغه موجوده په زهرو لړلی دملت پالنی مغلق کولای شی بهرنی قدرتونه او هیوادونه لکه د امریکی متحده ایالات، ترکیه، روسیه، او ایران را وپاروی ترڅو د خپلی ګټی د خوندی کولو او د خپلو شریکانو د دفاغ په خاطرپه سیمه کی هلی ځلی پیل کړی." 

 

«مک میلان» د یو شمیر نوری نښانی یادونه هم کوی چی کولای شی د منځنی ختیځ ننی وضعیت د یوی پیړی مخکی وضعیت د ورته والی ثبوت وی.

 ننی اسلامی تروریستان د یوی پیړی مخکی انقلابی کمونیستانو نقش لوبوی، چی د خپلی فلسفی ترنامه لاندی یی د ځنځیریزو قتلونو جواز یی ورکړی وه ترڅو وکولای شی په اصطلاح یوه بهتره نړی را مینځ ته کړی.

 په ۱۹۱۴م جرمنی د پوځی قوت په کارولوسره غوښتل ځان د وقت د نه ماتیدونکی زبرځواک( انګریز) په ځای د نړی ستر قدرت په حیث ثابته کړی، نن چین د چټک پیاوړی کیدونکی قدرت سره کیدای سی امریکی ته د یو ستر ګواښ نقش ولوبوی.

 

 هرکله چی قدرت د نړی د یو زبرځواک څخه بل یوه ته انتقالیږی، نړی په یو خطرناکه وضعیت کی واقع کیږی.  د ۱۹۲۰کال په پای کی، امریکا د انګریز د امپراتوری سره د یو جګړی تابیا (پلان) جوړ کړ چی په هغه کی امریکا د کانادا یوه برخه لاندی کړه چی کولای شول د یوی سراسری جګړی اور بل کړی، ځکه په دی وخت کی امریکا ځان د نړی د یواځنی زبرځواک په حیث تثبیت کړل.

 

پروفیسور « مک میلان» خپل په کتاب کی(جګړه د سولی د ختمولولپاره) چی تیر کال چاپ شوی دی، وایی" هغه د ملی پالنی ( ښی خوا پالنی) عواطف چی په ټوله نړی کی را میڼځ ته شوی وه، د لمړی نړیوالی جګړی د واقع کیدلو یو لوی لامل او فکتور وو"

«مک میلان» په مقاله کی لیکی " په چین او جاپان کی اوس اوس هماغه د هیواد پالنی او ملی پالنی عواطف د یو شمیرتر منازعی لاندی ټاپوګانو( جزایرو) پخاطر چی په چین کی «دیاوس» اوپه جاپان کی«سنکاکس» په نومونو مشهوره دی، بیا را ژوندی شوی دی. دا مسئله د دی لامل شوی ده چی چین د خپلو پوځی لګښتونو به زیاتوالی سره، یو د لوړ ظرفیت لرونکی سمندری قوت را مینځ ته کړی، دا به په خپل وار سره په سیمه کی د امریکاییانواستراتیژیو او ګټو ته به د خطر زنګ غږول وی " والستریت ژورنال په یو کره رپورټ کی لیکی چی امریکا عندالزوم د چین سره د یوی جګړی پوره چمتو والی لری"

 

 د امریکی متحده ایالاتونه د جاپان سره یوه دفاعی پیمان لری، چی په ښکاره توګه د « سنکاکس» ټاپوګانو مسئله هم پکښی شامله ده. د نوامبر په میاشت کی، کله چی چین د دغو ټاپوګانوپه چاپیره کی یو د هوایی ضد دفاعی سیستم یی نصب کړل، څو ورځی وروسته دوه امریکایی بی۵۲ جنګی الوتکو د دغو ټاپوګانو پر سر الوتنی ترسره کړی، او په حقیقت کی چین یی جګړی ته راوبلل.

پروفیسور « مک میلان» لیکی "کله چی د چین او د امریکی اوسنی اړیکی د جرمنی او انګریز د یو پیړی مخکی مناسباتو سره پرتله کړو، یو وسواس او دقت مینځ ته راوړی"

 

«مک میلان» همدا ډول په امریکی کی د چین د مخ په زیاتیدو پانګونی په وړاندی د متحده ایالاتو تشویش او د چینایانو شکایت چی امریکاییان دوی د دویم لاس ځواک په حیث په رسمیت پیژنی، هم اشاره کړی ده.

 

بله ورته والی چی اشاره ورته شوی ده، هغه داده چی د یوی اوږدمهالی سولی او سوکالی وروسته د یوی تمام عیاری نړیوالی جګړی ناشونی بلل دی "اوس لکه یو پیړی مخکی، د سولی مارش د نړیوال کیدلو په لور، په موږ کی د یوامن او تحفظ د احساس راپیدا کړی دی"

 

«مک میلان» وایی " د تیری پیړی ۱۹۱۴م کال څخه باید موږ هغو خطا ګانو ته متوجه کړی چی کولای شی یوه ماتیدونکی فضاْ را مینځ ته کړی، او باید د ناڅاپی حوادثو څخه غافل نه اوسو. اوس باید د تیری پیړی د ویروونکیو سبقونو څخه زده کړو.

 

د یوی اله ګولی ( بحران) څخه بلی اله ګولی ته  د اوضاع د خړپړولو پرځای، د خپلو رهبرانو څخه هیله کوم چی په دی هکله سوچ وکړی چی څرنګه په ګډ کار سره وتوانیږی یو نړیواله نظم او ثبات را ټینګ کړی.

 

mainport ipower aicts
Answer Machine : + 1 (518) 5577770   --   USA Tel : +1 518 3662728   --   AFG Tel : + 93 (786) 909000  --   Director Email : khalid_hadi@hotmail.com   --   Editor Email : rahila.jawad@gmail.com
Benawa.com    Copyright ©   2004-2014   All Rights Reserved     Powered by:Benawa Network     Design by: Khalid Hadi Hiadery